Kinderopvang
Wat speelt er in de kinderopvang?
De kinderopvang werkt met de jongste en meest kwetsbare groep: kinderen die zelf nog niets kunnen zeggen over wat er met hun gegevens gebeurt. Tegelijk is de sector sterk gedigitaliseerd. Ouders verwachten dagelijks foto’s en een verslag in de app, het kindvolgsysteem legt de ontwikkeling vast en de administratie draait volledig online. Een eigen ICT-afdeling of specialist ontbreekt daarbij vaak.
Privacy
De wet. Naast de AVG en de UAVG regelt de Wet kinderopvang welke gegevens een organisatie moet vastleggen, bijvoorbeeld voor het toezicht door de GGD. Sinds 2022 is een kinderopvangorganisatie verplicht om elke maand opvanggegevens te leveren aan Dienst Toeslagen, met het burgerservicenummer van ouders en kind. Voor wat buiten die wettelijke taken valt, zoals foto’s en video’s in de ouderapp of op de website, is in de regel toestemming van de ouders nodig.
Gevoelige gegevens. Observaties over taal, motoriek, gedrag en sociaal-emotionele ontwikkeling raken al snel aan gezondheidsgegevens. Daar komen allergieën, medicatie en dieetwensen bij, en soms dossiers in het kader van de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Bij de overgang naar de basisschool worden gegevens over het kind overgedragen aan de school. Dat vraagt duidelijke afspraken over wat er wordt gedeeld, en ouders moeten daarvan weten.
Medewerkers. Iedereen die in de kinderopvang werkt, staat in het personenregister kinderopvang en wordt continu gescreend op strafbare feiten. Een signaal daaruit is een strafrechtelijk gegeven, en dat vraagt binnen de organisatie een strikt beperkte toegang.
De FG. Een kinderopvangorganisatie volgt kinderen stelselmatig via kindvolgsystemen en verwerkt bijzondere persoonsgegevens, zoals over gezondheid. Op grond van de AVG maakt dat een functionaris gegevensbescherming (FG) verplicht.
Camera’s. Steeds meer locaties overwegen camera’s of webcams, bijvoorbeeld om invulling te geven aan het vierogenprincipe. Camera’s in de groepsruimte raken de privacy van kinderen en medewerkers zwaar. Of dat nodig en evenredig is, moet vooraf worden onderbouwd, in de regel met een DPIA.
Informatiebeveiliging
Geen eigen kader. Anders dan het onderwijs of de zorg heeft de kinderopvang geen eigen normenkader voor informatiebeveiliging. De AVG vraagt wel passende beveiliging, en daarvoor zijn ISO 27001 en het Normenkader IBP FO een bruikbare basis. De Cyberbeveiligingswet geldt in de regel niet voor de kinderopvang.
Wat er mis kan gaan. In september 2025 maakten criminelen bij een Britse kinderopvangketen foto’s, namen en adressen van ongeveer 8.000 kinderen buit, samen met gegevens van ouders. De gegevens kwamen grotendeels uit de software voor kinderopvangbeheer. De aanvallers zetten foto’s van kinderen online als bewijs, en benaderden ouders rechtstreeks om de organisatie onder druk te zetten om losgeld te betalen. Het laat zien wat er in een ouderapp of beheersysteem staat, en wat het betekent als dat op straat komt te liggen.
Schaduw-IT. Het risico zit niet alleen bij de leverancier. Een pedagogisch medewerker die foto’s maakt met de eigen telefoon, een groepsapp met ouders, een overdracht die per gewone mail gaat: op die plekken komen gegevens van kinderen terecht zonder dat de organisatie er zicht op heeft.
AI
AI zit steeds vaker in software voor de kinderopvang, bijvoorbeeld om verslagen of observaties te helpen schrijven. Medewerkers gebruiken daarnaast zelf chatbots, bijvoorbeeld om een overdracht of oudergesprek voor te bereiden. Wie daarin observaties over een kind invoert, deelt gevoelige gegevens met een partij waar de organisatie geen afspraken mee heeft. Organisaties die AI inzetten, moeten sinds februari 2025 ook zorgen voor voldoende AI-geletterdheid bij hun medewerkers.
Onderwijs en opvang onder één dak
Steeds meer schoolbesturen en kinderopvangorganisaties gaan samen verder in een integraal kindcentrum (IKC), soms tot en met één bestuur. Voor kinderen en ouders voelt dat als één organisatie, maar juridisch blijven het twee werelden. Onderwijs valt onder de WPO, opvang onder de Wet kinderopvang, met elk een eigen toezichthouder en eigen geldstromen die strikt gescheiden moeten blijven.
Voor privacy betekent dat: de school en de opvang zijn elk zelf verantwoordelijk voor hun gegevens. Ook als ze hetzelfde systeem gebruiken, moeten de administraties gescheiden zijn, en mogen gegevens alleen worden uitgewisseld met een doel, een grondslag en medeweten van de ouders. In de praktijk gaat het daar vaak mis:
- Een leerkracht werkt na schooltijd mee in de bso, zonder dat daarvoor iets is geregeld, terwijl iedereen die in de kinderopvang werkt in het personenregister moet staan.
- Informatie over een kind gaat van de opvang naar de klas, of andersom, zonder dat duidelijk is op welke grond, of dat de ouders ervan weten.
- Medewerkers van school en opvang zitten in één HR-systeem of hebben toegang tot elkaars systemen, zonder afscheiding naar rol.
Ook voor informatiebeveiliging vraagt een IKC een keuze. Het Normenkader IBP FO geldt voor het schoolbestuur, niet voor de opvang. Het IKC kan het normenkader voor de hele organisatie toepassen, met één beleid en één aanpak voor gedeelde systemen en infrastructuur. Of het IKC kiest ervoor te differentiëren, omdat de opvang andere wetgeving en een andere bekostiging kent. In beide gevallen moet vooraf duidelijk zijn wat voor wie geldt en hoe de kosten worden verdeeld.
Hoe wij helpen in deze sector
Privacy-uitdagingen in Kinderopvang?
Laten we bespreken hoe wij u kunnen helpen. Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek.