Veelgestelde vragen
Antwoorden op de meest gestelde vragen over onze dienstverlening, werkwijze en expertise.
Algemeen
In principe met de specialist zelf, van het eerste gesprek tot de uitvoering. Er zit geen accountmanager tussen, en het werk wordt niet doorgeschoven naar anderen. Moet er voor een opdracht toch iemand anders worden ingezet, bijvoorbeeld omdat de rollen van functionaris gegevensbescherming (FG) en privacy officer (PO) tegelijk nodig zijn, dan wordt dat vooraf met u afgestemd.
Shinrai heeft een vaste waarnemer die de werkwijze en de sector kent, voor privacy, informatiebeveiliging en AI. Die neemt het werk zonder onderbreking over. Neemt u FG as a Service af, dan heeft uw organisatie dus altijd een FG.
Ja, elke dienst is los af te nemen. Raakt een vraagstuk aan meer dan één van de drie domeinen, privacy, informatiebeveiliging en AI, dan worden die in samenhang bekeken.
Dat hangt af van de dienst en de omvang van uw organisatie. Na een kosteloos kennismakingsgesprek ontvangt u een voorstel op maat, met daarin wat het traject omvat en wat het kost.
Beide. Shinrai werkt door heel Nederland, met de nadruk op Gelderland, Utrecht, Noord-Holland, Zuid-Holland, Zeeland en Noord-Brabant. Veel werk kan op afstand, maar overleg met bestuur en werkgroep vindt, waar dat meerwaarde heeft, op locatie plaats.
- CIPP/E (Certified Information Privacy Professional/Europe) is de certificering voor Europees privacyrecht van de IAPP, de internationale beroepsvereniging voor privacyprofessionals.
- CTPP (Certified Trained Privacy Professional) van The Privacy Factory richt zich op privacy en technologie: hoe privacy in systemen en processen wordt ingebouwd.
- CAICO® (Certified AI Compliance Officer) van CCLTE is een certificering voor AI-compliance, waaronder de AI-verordening.
- Register FG betekent dat de FG is ingeschreven in het NRFG, het onafhankelijke kwaliteitsregister voor functionarissen gegevensbescherming.
Samen zorgen ze ervoor dat advies juridisch klopt, technisch uitvoerbaar is en ook AI omvat.
Ja. Shinrai kent de AVG vanuit beide rollen: die van de verwerkingsverantwoordelijke, zoals een schoolbestuur of zorgorganisatie, en die van de verwerker, zoals een leverancier van onderwijssoftware. Leveranciers kunnen onder meer terecht voor advies over verwerkersovereenkomsten, informatiebeveiliging en AI. Een DPIA wordt altijd samen met een verwerkingsverantwoordelijke uitgevoerd, ook als een leverancier het initiatief neemt.
Shinrai is Japans voor vertrouwen. Dat is ook de kern van het werk: organisaties helpen het vertrouwen waar te maken dat leerlingen, kinderen, ouders, patiënten en verzorgers in hen stellen.
FG as a Service
Artikel 37 lid 1 AVG noemt drie situaties waarin een FG verplicht is:
- De organisatie is een overheidsinstantie, zoals een gemeente.
- De kernactiviteit bestaat uit het regelmatig en stelselmatig volgen van mensen op grote schaal, zoals leerlingen in een leerlingvolgsysteem of kinderen in een kindvolgsysteem.
- De kernactiviteit bestaat uit het op grote schaal verwerken van bijzondere persoonsgegevens (artikel 9 AVG), zoals gezondheidsgegevens.
Schoolbesturen en kinderopvangorganisaties vallen onder de tweede en derde situatie. Samenwerkingsverbanden en zorgaanbieders vallen onder de derde.
In principe wel, maar alleen als die medewerker geen rol heeft waarin hij of zij zelf met de gegevens werkt of erover beslist. Wie toezicht houdt op het werken met gegevens, moet daar zelf niet bij betrokken zijn. Daardoor vallen niet alleen bestuurders, HR-managers en ICT-managers af, maar bijvoorbeeld ook een intern begeleider of administratief medewerker die dagelijks met leerlinggegevens werkt.
De FG houdt onafhankelijk toezicht en adviseert. De privacy officer voert uit in opdracht van de organisatie, zoals beleid, procedures, het verwerkingsregister, verwerkersovereenkomsten en DPIA’s. Zo controleert de FG nooit zijn of haar eigen werk.
Vaak wel. De FG houdt toezicht en adviseert, maar voert de maatregelen niet zelf uit. Zonder iemand die dat oppakt, blijven adviezen liggen.
Nee. De FG mag geen taken uitvoeren waarop hij of zij zelf toezicht houdt. Dat zou de onafhankelijkheid aantasten die de wet voorschrijft.
PO as a Service
Nee, de rol zelf is niet wettelijk verplicht. Het werk dat een PO doet wel: vrijwel elke organisatie die persoonsgegevens verwerkt, moet onder meer een verwerkingsregister bijhouden en een procedure voor datalekken hebben. Hoe u dat belegt, bepaalt u zelf. Een PO is een manier om ervoor te zorgen dat het ook gebeurt.
Nee. Bij Shinrai is de inzet altijd tijdelijk. Het doel is dat uw organisatie de rol daarna zelf invult, met een interne PO die door Shinrai is opgeleid en praktisch wegwijs is gemaakt.
AI compliance as a Service
De aanbieder ontwikkelt een AI-systeem en brengt het op de markt. De gebruiksverantwoordelijke zet het in binnen de eigen organisatie. Beide hebben eigen verplichtingen, maar die van de aanbieder zijn het zwaarst.
Ja. Dat gebeurt als de organisatie een AI-systeem ingrijpend aanpast, of zelf een AI-toepassing ontwikkelt en die onder eigen naam aan anderen beschikbaar stelt.
Ja, al liggen de zwaarste verplichtingen bij de maker van de tool. Uw organisatie is gebruiksverantwoordelijke. U moet onder meer de AI-geletterdheid van medewerkers ondersteunen, verboden toepassingen vermijden en in sommige gevallen vermelden dat inhoud met AI is gemaakt. Hoeveel er verder bij komt, hangt af van waarvoor de tool wordt gebruikt: een tekst laten herschrijven is iets anders dan leerlingen laten beoordelen. Voeren medewerkers persoonsgegevens in, dan geldt daarnaast de AVG.
Nee. Het gaat om toepassingen die meebeslissen over leerlingen, zoals toelating, beoordeling van leerresultaten of niveaubepaling. Een tool die helpt bij het voorbereiden van lessen valt daar in de regel niet onder.
Het Toetsingskader AI is ontwikkeld door SIVON en Kennisnet en vertaalt de AI-verordening naar het funderend onderwijs. Leveranciers bepalen ermee of hun product onder de verordening valt, in welke risicocategorie het valt en welke maatregelen nodig zijn. Schoolbesturen gebruiken het om leveranciers daarop te bevragen. Shinrai helpt zowel leveranciers als schoolbesturen bij het invullen en beoordelen.
Een FRIA is een beoordeling van de gevolgen van een AI-systeem voor de grondrechten van de mensen voor wie het wordt gebruikt, zoals leerlingen of cliënten. Een overheidsorgaan of een organisatie die een publieke dienst verleent, zoals onderwijs of zorg, moet die uitvoeren voordat een hoog-risicosysteem in gebruik gaat. De verplichting ligt bij de gebruiksverantwoordelijke, niet bij de aanbieder. Ze gaat in op hetzelfde moment als de overige eisen voor hoog-risicosystemen.
Ondersteuning Normenkader IBP FO
Schoolbesturen en OCW hebben afgesproken dat besturen en samenwerkingsverbanden vanaf 1 januari 2027 weten waar zij staan en een plan hebben, en uiterlijk op 1 januari 2030 op alle normen niveau 3 halen. Voor het privacydeel geldt bovendien dat wie alle privacynormen toepast, aan de AVG voldoet, en die is wettelijk verplicht.
De zelfevaluatie geeft laagdrempelig een eerste beeld, ingevuld door de organisatie zelf. Bij een nulmeting worden alle normen met de verantwoordelijken doorgelopen en getoetst, en ontvangt u een rapport met prioriteiten.
Ja. Heeft Shinrai de implementatie zelf gedaan, dan voert een andere professional van Shinrai de driejaarlijkse onafhankelijke audit uit.
Voor de nulmeting niet, want daarvoor kan een tijdelijke licentie worden gebruikt. Voor een jaarlijkse audit wel, omdat er een vastgelegde eerdere meting nodig is om op voort te bouwen.
DPIA
Een DPIA is verplicht wanneer een verwerking mogelijk een hoog risico oplevert voor de rechten en vrijheden van de mensen van wie de gegevens zijn. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft een lijst gepubliceerd van verwerkingen waarvoor dat in ieder geval geldt. Een pre-DPIA geeft per verwerking uitsluitsel of een DPIA nodig is.
Een centrale DPIA beoordeelt een product, voor alle organisaties die het gebruiken. Een lokale DPIA kijkt naar hoe uw eigen organisatie het product inzet: welke gegevens, voor welke groepen en met welke instellingen.
Ja. De DPIA blijft een verantwoordelijkheid van de verwerkingsverantwoordelijke, dus de leverancier betrekt daarbij een organisatie die het product gebruikt.
Nee. De FG geeft advies over de DPIA en voert die daarom niet zelf uit. Is Shinrai uw FG, dan voert een andere professional van Shinrai de DPIA uit.
Niet altijd. Een DPIA gaat over de risico’s voor persoonsgegevens. Bij een hoog-risicosysteem kan daarnaast een FRIA nodig zijn, die breder kijkt, bijvoorbeeld naar gelijke behandeling. Ligt er al een DPIA, dan vult de FRIA die aan. De twee zijn goed in één traject te combineren.
AVG/IBP nulmeting en audit
Nee. Een certificaat voor ISO 27001 of NEN 7510 kan alleen een geaccrediteerde certificerende instelling afgeven. Certificering is ook lang niet altijd verplicht. In de zorg moet u wel aan NEN 7510 voldoen, maar hoeft u daarvoor niet gecertificeerd te zijn. Een audit van Shinrai toetst aan dezelfde normen, zonder het traject dat bij certificering hoort.
Een AVG-audit kijkt naar de naleving van de AVG. Een IBP-audit kijkt naar informatiebeveiliging en privacy samen, en duurt daarom langer. Bij beide kan Shinrai ook het gebruik van AI meenemen.
U krijgt een rapport met de belangrijkste risico’s en algemene aanbevelingen. Een uitgewerkt plan met concrete stappen hoort niet bij de audit, maar kan Shinrai met aanvullende uren voor u opstellen.
Ja. Neemt u FG as a Service af, dan is de jaarlijkse privacy-audit onderdeel van het abonnement. Een audit op informatiebeveiliging of AI kunt u daarbij aanvullend afnemen.
RVV as a Service
Vrijwel altijd. De AVG verplicht elke organisatie die persoonsgegevens verwerkt om een register bij te houden, ook als die organisatie dat doet als leverancier voor anderen. Organisaties met minder dan 250 medewerkers hoeven alleen incidentele verwerkingen met een laag risico niet op te nemen, zoals de gegevens voor een eenmalig evenement. Wie structureel gegevens verwerkt van leerlingen, kinderen, cliënten of medewerkers, heeft dus altijd een register nodig.
RVV as a Service richt zich alleen op het beoordelen van verwerkersovereenkomsten en het bijhouden van het register van verwerkingsactiviteiten. Een privacy officer doet meer, zoals beleid en procedures opstellen, DPIA’s leiden en een interne privacy officer opleiden.
Ja, als aanvulling op RVV as a Service. Shinrai bespreekt dan de aanpassingen uit de beoordeling van de verwerkersovereenkomst rechtstreeks met de leverancier.
Dan kan Shinrai het register eerst opzetten of volledig herzien. Daarna wordt het via RVV as a Service aangevuld met elke nieuwe verwerkersovereenkomst die u afsluit.
GRC-tooling
Software waarin een organisatie vastlegt hoe privacy en informatiebeveiliging zijn geregeld, welke risico’s er zijn en welke maatregelen daartegen lopen. Denk aan het register van verwerkingsactiviteiten, de registratie van datalekken en het Normenkader IBP FO of NEN 7510. GRC staat voor governance, risk en compliance.
Nee. Shinrai adviseert welke GRC-tool bij uw organisatie past, maar het contract sluit u rechtstreeks af met de leverancier. Wel is het handig het contact via Shinrai te laten lopen, zodat de leverancier het advies en de context kent en de training goed kan worden voorbereid.
Technische vragen gaan naar de leverancier van de tool. Heeft Shinrai de tool voor u ingericht, dan kunt u vragen over de inrichting aan Shinrai stellen. Met een servicecontract gelden daarvoor vaste afspraken over de responstijd.
Vaak wel. Laat u de GRC-tool door Shinrai inrichten, dan wordt samen met u bekeken welke bestaande registraties bruikbaar zijn, zoals een register of een overzicht van datalekken in een spreadsheet. Die kunnen bij de inrichting worden overgezet.
Bewustwording
Ja, voor organisaties die AI-systemen inzetten of aanbieden. Sinds 2 februari 2025 moeten zij er op grond van de AI-verordening voor zorgen dat medewerkers die met AI werken voldoende kennis en vaardigheden hebben. Shinrai verzorgt bewustwording over AI-geletterdheid, afzonderlijk of samen met privacy en informatiebeveiliging.
Valt uw organisatie onder NIS2, dan wel. NIS2 verplicht leden van het bestuur om een opleiding te volgen, zodat zij cyberrisico’s kunnen herkennen en kunnen beoordelen wat de organisatie daaraan doet. Shinrai verzorgt daarvoor bewustwordingssessies voor bestuur en directie.
Bestuur en directie hebben een andere verantwoordelijkheid dan personeel. Een sessie voor het bestuur gaat over verantwoordelijkheid, risico’s en sturing. Een sessie voor personeel gaat over het belang van privacy, informatiebeveiliging en verantwoord gebruik van AI in het eigen werk, en over hoe risico’s daarin te voorkomen zijn.
Ja, in de basis wel. De voorbereiding en afstemming gebeuren online, de sessie zelf op locatie bij uw organisatie.
Onderwijs
Een school volgt leerlingen stelselmatig en op grote schaal, bijvoorbeeld via een leerlingvolgsysteem, en verwerkt op grote schaal bijzondere persoonsgegevens, zoals over gezondheid en ondersteuning. De AVG maakt een functionaris gegevensbescherming in elk van die twee situaties verplicht. Hoe klein de school is, maakt daarbij niet uit.
Sinds 1 september 2026 kunnen leerlingen van 12 tot 16 jaar zelf hun privacyrechten uitoefenen, zoals inzage of verwijdering, en eerder gegeven toestemming intrekken. Ouders houden die rechten ook. Scholen moeten hun privacybeleid en procedures daarop aanpassen en de wensen van de leerling meewegen.
Het funderend onderwijs en het mbo niet. Bekostigde hogescholen en universiteiten wel. Voor hen gaan naar verwachting in het voorjaar van 2027 de registratie- en meldplicht gelden, en de zorgplicht drie jaar later.
De school blijft verantwoordelijk voor de leerlinggegevens die zo’n app verwerkt, ook als een docent de app zelf heeft gebouwd. Zonder verwerkersovereenkomst, DPIA en controle op de beveiliging kunnen gegevens openbaar komen te staan. Bevat de app AI die leerlingen beoordeelt, dan wordt de school bovendien zelf aanbieder onder de AI-verordening, met de verplichtingen die daarbij horen.
Kinderopvang
Een kinderopvangorganisatie volgt kinderen stelselmatig, bijvoorbeeld via een kindvolgsysteem, en verwerkt bijzondere persoonsgegevens, zoals over gezondheid, allergieën en medicatie. De AVG maakt een functionaris gegevensbescherming dan verplicht.
Ja, met toestemming van de ouders. Ouders moeten die toestemming vrij kunnen geven en weer kunnen intrekken. Een goed ingerichte ouderapp laat ouders alleen foto’s zien waarop hun eigen kind staat, en foto’s op een privételefoon van een medewerker horen daar niet bij.
Alleen als dat aantoonbaar nodig is en er geen lichtere manier is om hetzelfde doel te bereiken. Camera’s in de groepsruimte raken de privacy van kinderen en medewerkers zwaar. Een DPIA brengt vooraf in kaart of het verantwoord is en onder welke voorwaarden.
Niet zomaar. De school en de opvang zijn elk zelf verantwoordelijk voor hun gegevens, ook als ze één organisatie vormen of hetzelfde systeem gebruiken. Gegevens delen kan alleen met een duidelijk doel, een grondslag en medeweten van de ouders, en niet meer dan nodig is.
Samenwerkingsverbanden
Een samenwerkingsverband verwerkt op grote schaal bijzondere persoonsgegevens van leerlingen, zoals diagnoses, onderzoeksverslagen en informatie over gezondheid en gedrag. De AVG maakt een functionaris gegevensbescherming dan verplicht.
Voor de wettelijke taken niet. De WPO en de WVO geven een samenwerkingsverband de bevoegdheid om zonder toestemming de gegevens te verwerken die nodig zijn om ondersteuning toe te wijzen en over de toelaatbaarheid tot het speciaal (basis)onderwijs te beslissen. Voor gericht informatie opvragen bij een behandelaar, de jeugdhulp of een andere partij buiten het onderwijs is in de regel wel toestemming van de ouders nodig. Dat geldt ook voor het delen van gegevens met die partijen. Ouders moeten in alle gevallen weten wat er met de gegevens van hun kind gebeurt.
Dat hangt af van de constructie. School en samenwerkingsverband handelen elk vanuit een eigen wettelijke taak, en zijn daarvoor elk verwerkingsverantwoordelijke. Stelt het samenwerkingsverband software beschikbaar waarin scholen gegevens vastleggen voor hun eigen taak, en heeft het daarvoor zelf de licentie, dan verwerkt het die gegevens namens de school, en is het voor dat deel verwerker. Heeft elke school een eigen licentie, dan is het samenwerkingsverband dat niet. De afspraken moeten aansluiten op hoe het in de praktijk werkt: wie de licentie heeft, wie de applicatie beheert, wie de rollen en rechten van gebruikers bepaalt en wie beslist over bewaren en verwijderen.
Ja. Samenwerkingsverbanden moeten vanaf 1 januari 2027 weten waar zij staan en een plan hebben, en uiterlijk op 1 januari 2030 op alle normen niveau 3 halen, net als schoolbesturen.
Alleen met grote voorzichtigheid. AI die meebeslist over de plaatsing of ondersteuning van een leerling valt onder de AI-verordening al snel onder hoog risico, met zware eisen. Een besluit mag bovendien niet volledig automatisch worden genomen. Er moet altijd een mens zijn die de aanvraag zelf beoordeelt.
EdTech
Edu-V is het keurmerk voor digitale onderwijs- en leermiddelen, en heeft in 2025 het Privacyconvenant opgevolgd. Leveranciers die deelnemen, gebruiken de model verwerkersovereenkomst van Edu-V, die door SIVON wordt getoetst. Een product krijgt het keurmerk als die toetsing positief is en het voldoet aan de afspraken over gegevensuitwisseling.
Niet zonder meer. Een leverancier verwerkt leerlinggegevens in opdracht van de school. Het trainen van een AI-model is een eigen doel van de leverancier, waarvoor een eigen grondslag nodig is, en die is er bij gegevens van kinderen zelden.
Meestal niet. De FG-plicht geldt ook voor verwerkers die hoofdzakelijk zijn belast met de grootschalige verwerking van bijzondere persoonsgegevens, zoals gegevens over gezondheid en ondersteuning in een leerlingvolg- of zorgsysteem. Voor zo’n leverancier is een functionaris gegevensbescherming wel verplicht.
Het Certificeringsschema informatiebeveiliging en privacy ROSA is de afspraak in het onderwijs over wat passende beveiliging is voor een onderwijstoepassing. De leverancier bepaalt per toepassing het vereiste niveau voor beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid, en legt vast of de bijbehorende maatregelen zijn genomen. Die rapportage hoort bij de beveiligingsbijlage van de verwerkersovereenkomst.
Zorg
Niet altijd. Voor ziekenhuizen, huisartsenposten en zorggroepen is een functionaris gegevensbescherming altijd verplicht. Voor de meeste andere zorgaanbieders hanteert de Autoriteit Persoonsgegevens een grens van meer dan 10.000 ingeschreven of jaarlijks behandelde patiënten. Die grens is een interpretatie, en elke zorgaanbieder moet zelf beoordelen of de risico’s een FG nodig maken. Ook onder de grens blijven alle verplichtingen uit de AVG gelden, en daarom raadt de AP kleinere zorgaanbieders een FG aan.
Ja. Op grond van de Wabvpz moet elke zorgaanbieder voldoen aan NEN 7510, ongeacht de omvang. Een certificaat is daarvoor niet nodig, maar de zorgaanbieder moet wel kunnen aantonen dat hij volgens de norm werkt. Dat staat los van de Cyberbeveiligingswet, die alleen geldt voor zorgaanbieders met 50 fte of meer, of met een omzet en balanstotaal boven de 10 miljoen euro.
Dat hangt af van de omvang. Zorgaanbieders met 50 fte of meer, of met een jaaromzet en balanstotaal boven de 10 miljoen euro, vallen eronder. Zij moeten incidenten melden en passende maatregelen nemen. Wie aantoonbaar aan NEN 7510 voldoet, voldoet daarmee aan de maatregelen die de wet vraagt.
Dat kan, mits goed geregeld. Een gesprek tussen zorgverlener en cliënt valt onder het beroepsgeheim. Er moeten afspraken zijn met de leverancier over waar de gegevens worden opgeslagen en wat ermee gebeurt, en de cliënt moet weten dat AI wordt gebruikt. Patiëntgegevens invoeren in een algemene chatbot zonder zulke afspraken is een datalek.
Staat uw vraag er niet bij?
Neem vrijblijvend contact met ons op. We reageren altijd binnen 24 uur op werkdagen.