Verzorgingshuizen, kleinschalige klinieken en praktijken voor jeugd-, mentale en maatschappelijke zorg

Zorg

Zorgaanbieders werken met de meest gevoelige gegevens die er bestaan: diagnoses, behandelingen en wat iemand in vertrouwen vertelt. Voor kleinere instellingen en praktijken gelden daarbij grotendeels dezelfde eisen als voor een ziekenhuis, met minder mensen en middelen om die waar te maken.

Wat speelt er in de zorg?

De zorg is voor criminelen een aantrekkelijk doelwit: de gegevens zijn waardevol en systemen moeten altijd beschikbaar zijn. Volgens Z-CERT, het expertisecentrum voor cybersecurity in de zorg, kan elke zorginstelling doelwit zijn, ongeacht type en grootte. Tegelijk ligt het risico niet alleen buiten. De zorg meldt al jaren veruit de meeste datalekken bij de Autoriteit Persoonsgegevens, een groot deel daarvan ontstaat binnen de eigen organisatie.

Privacy

De wet. Naast de AVG en de UAVG gelden in de zorg eigen regels. De Wgbo legt het dossier en het medisch beroepsgeheim vast en bepaalt dat het dossier in de regel twintig jaar wordt bewaard. De Wabvpz regelt onder meer de elektronische uitwisseling van gegevens tussen zorgverleners, waarvoor in de regel toestemming van de cliënt nodig is. Voor de jeugdzorg bevat de Jeugdwet aanvullende regels over het delen van gegevens.

De FG. Of een functionaris gegevensbescherming (FG) verplicht is, hangt in de zorg af van de schaal. De Autoriteit Persoonsgegevens hanteert voor de meeste zorgaanbieders een grens van meer dan 10.000 ingeschreven of jaarlijks behandelde patiënten. Die grens is een interpretatie van de AP en geen wettelijke regel. Elke zorgaanbieder moet zelf beoordelen of de risico’s van de verwerking een FG nodig maken. Ook onder de grens blijven alle verplichtingen uit de AVG gelden, daarom raadt de AP kleinere zorgaanbieders alsnog een FG aan.

Wie er in het dossier kijkt. Medewerkers horen alleen in een dossier te kijken als dat nodig is voor hun werk. Nieuwsgierigheid naar een collega, een bekende of een familielid is een datalek. Daarom moet worden vastgelegd wie wanneer een dossier heeft ingezien en moet iemand die gegevens ook controleren.

Informatiebeveiliging

De norm. Elke zorgaanbieder moet op grond van de Wabvpz voldoen aan NEN 7510, ongeacht de omvang. Daarbij horen NEN 7512 voor de uitwisseling van gegevens en NEN 7513 voor het vastleggen van wie wat inziet. Een certificaat is daarvoor niet nodig, maar de zorgaanbieder moet wel kunnen aantonen dat hij volgens de norm werkt. In de praktijk blijft dat achter. Bij een peiling van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd onder grotere ggz-organisaties kon het overgrote deel niet aantonen dat het volgens de norm werkte.

De Cyberbeveiligingswet. Sinds 15 augustus 2026 geldt de Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitwerking van NIS2. Zorgaanbieders met 50 fte of meer, of met een jaaromzet en balanstotaal boven de 10 miljoen euro, vallen eronder. Zij moeten incidenten melden en passende maatregelen nemen, en hun bestuurders zijn verantwoordelijk voor de digitale veiligheid. Wie aantoonbaar aan NEN 7510 voldoet, voldoet daarmee aan de maatregelen die de wet vraagt. Kleinere praktijken vallen er in de regel niet onder, maar blijven wel aan NEN 7510 gebonden.

Wat er mis kan gaan. In april 2026 werd ChipSoft getroffen door ransomware. Die leverancier levert het elektronisch patiëntendossier van ruim 70 procent van de Nederlandse ziekenhuizen. Ziekenhuizen haalden uit voorzorg patiëntportalen offline, de uitwisseling met huisartsen en apotheken liep vast en later bleek dat patiëntgegevens waren buitgemaakt. In augustus 2025 kwamen via een ransomwareaanval op een laboratorium gegevens op straat van deelnemers aan het bevolkingsonderzoek en van patiënten van andere zorginstellingen. Beide incidenten laten zien dat het risico vaak bij een leverancier zit. Ook een kleine praktijk wordt geraakt als een gedeeld systeem uitvalt.

AI

Chatbots en verslaglegging. De AP kreeg meldingen van datalekken waarbij medewerkers patiëntgegevens in een AI-chatbot hadden ingevoerd, waaronder een medewerker van een huisartsenpraktijk. De meeste aanbieders van zulke chatbots slaan alles op wat wordt ingevoerd. Steeds meer praktijken gebruiken daarnaast AI die gesprekken opneemt en daar automatisch een verslag van maakt. Dat scheelt veel tijd, maar het gesprek tussen zorgverlener en cliënt valt onder het beroepsgeheim. Het vraagt dus heldere afspraken over waar de opname heen gaat, wie toegang heeft en of de cliënt ervan weet.

AI als hulpmiddel. AI die meehelpt bij diagnose of behandeling, valt vaak onder de regels voor medische hulpmiddelen, en daarmee onder hoog risico in de AI-verordening. Organisaties die AI inzetten, moeten bovendien zorgen voor voldoende AI-geletterdheid bij hun medewerkers.

Interesse?

Wilt u weten wat dit voor uw zorgorganisatie of praktijk betekent? Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek. Daarna ontvangt u een voorstel op maat, met daarin wat het traject omvat en wat het kost.

Bespreek uw situatie

Certificeringen

CIPP/E CTPP CAICO® NRFG

Hoe wij helpen in deze sector

Privacy-uitdagingen in Zorg?

Laten we bespreken hoe wij u kunnen helpen. Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek.